Ati-atihan--ang piyestang ito ay idiniriwang sa ikatlong Linggo ng Enero sa Kalibo para sa pagpupugay kay Santo Ninyo.
Puno ro karsada it Kalibo kon Ati-Atihan.
Puno ang kalsada ng Kalibo kung Ati-Atihan.
Fiber Festival--Aklan province, the acknowledged piña capital and handloom weaving destination of the Philippines, will hold the 7th Aklan Piña & Fiber Festival (Fiber Fest) dubbed 7th @ 50th on 24-30 April 2006. Fiber Fest is a joint project of the Provincial Government of Aklan, the Department of Trade and Industry-Aklan Provincial Office and the Advocate of Philippine Fair Trade, Inc. in coordination with the Aklan Piña Manufacturers and Traders Association, Inc. and the Hugod Aklanon Producers Association, Inc.
Aklan Piña & Fiber Festival (Fiber Fest)--ang piyestang ito ay ginagawa upang mabigyan ng kalahagahan ang paghahabi ng piña sa Aklan. Ito ay karaniwang ginagawa sa buwan ng Abril at tinataguyod ng Probinsiya ng Aklan at ng Department of Trade and Industry-Aklan Provincial Office and the Advocate of Philippine Fair Trade, Inc. sa koordinasyon ng Aklan Piña Manufacturers and Traders Association, Inc. at ng Hugod Aklanon Producers Association, Inc.
May fashion show kon may Aklan Aklan Piña & Fiber Festival.
May fashion show kung may Aklan Piña & Fiber Festival.
Flores de Mayo is a Catholic festival held in the Philippines in the month of May. It lasts for a month, and is held in honor of the Virgin Mary. The Santa Cruzan is a parade held on the last day of Flores de Mayo in honor of Reyna Elena.
Flores de Mayo--ang piyestang ito ay ginaganap tuwing buwan ng Mayo. Isang buong buwan ng Mayo ginagawa ito sa pagbibigay pugay sa Mahal na Berhing Maria. Ang Santa Cruzan ay isang parada sa huling araw ng Flores de Mayo sa pagbibigay pugay kay Reyna elena.
Ro mga gwapang daeaga sa bayan ang ginaobra nga sagala kon may Santa Cruzan.
Ang mga magagandang dalaga ay ginagawang sagala kung Santa Cruzan.
Paskuwa\Pasko--ang piyestang ito ay ginaganap turing 25 ng Disyembre.
Gaagto kami sa among mga maninoy ag mga maninay kon Adlaw it Paskuwa.
Pumupunta kami sa aming mga ninong at ninang kung Araw ng Pasko.
Tuesday, July 21, 2009
Saturday, May 23, 2009
Katawagan sa Sabong--not required
ULOT OR IULOT - IHANAP NG MAKAKALABAN ANG MANOK.
logro--logro - Pusta sa llamado
sahod--pusta sa dehado
pusyam-- 90 mo tamang 100 o 900 mo tama ka ng 1,000 yan ay kung sumahod ka; pero kung logro ka eh 90 ang panalo mo.
lo-dyis--ang 80 mo tamang 100 kung sahod ka...kung logro ka 80 lang kabig mo.
onse - 200 mo tamang 275 kung sahod ka...
lotress--100 mo tamang 150 150. 200 mo tamang 300 kung sahod ka...
SAMPU ANIM - 60 MO TAMANG 100. 600 MO TAMANG 1,000. kung sahod ka...
DOBLADO - MADODOBLE ANG PUSTA MO DITO KUNG SUMAHOD AT NANALO KA.
SABIT/MANANABIT - PAKTAY KANG BATA KA PAGHINDI KA NAKABAYAD SA KAPUSTAHAN MO...
logro--logro - Pusta sa llamado
sahod--pusta sa dehado
pusyam-- 90 mo tamang 100 o 900 mo tama ka ng 1,000 yan ay kung sumahod ka; pero kung logro ka eh 90 ang panalo mo.
lo-dyis--ang 80 mo tamang 100 kung sahod ka...kung logro ka 80 lang kabig mo.
onse - 200 mo tamang 275 kung sahod ka...
lotress--100 mo tamang 150 150. 200 mo tamang 300 kung sahod ka...
SAMPU ANIM - 60 MO TAMANG 100. 600 MO TAMANG 1,000. kung sahod ka...
DOBLADO - MADODOBLE ANG PUSTA MO DITO KUNG SUMAHOD AT NANALO KA.
SABIT/MANANABIT - PAKTAY KANG BATA KA PAGHINDI KA NAKABAYAD SA KAPUSTAHAN MO...
Sunday, May 17, 2009
Negosyo--ok
\Punong Tanggapan
abogado\manananggol n isang taong kumakatawan at nagtatanggol sa isang tao sa korte o nagbibigay ng legal na payo.
Si Atty de Misa ro abogado it among kampanya.
Si Atty. de Misa ang abogado ng aming kampanya.
ahensiya\ahensiya n. isang ahensiya
Ro ahensiya ro nagadumaea ku mga gwardya sa among opisina.
Ang ahensiya ang namamahala ng mga gwardiya sa aming opisina.
ahente\ahente
Ro ahente ro nagkombense kakon nga magbakae it insurance.
Ang ahente ang nagkombense sa akin upang bumili ako ng insurance.
baligya\paninda
Ro baligya namon hay mga prutas.
Ang mga paninda namin ay mga prutas.
bangko\bangko
Kaabuan ku mga bangko hay nagasaka bangud sa pagkaputo.
Maraming bangko ang nagsasara dahil sa pagkakalugi.
barya\barya
Sa mga tinda kinahangean gid nga may pundo nga barya agod madasig ro pagbaligya.
Sa mga tinda kailangang-kailangan ang may pundo barya para mabilis ang bintahan.
benta\benta
Pila ro benta makarong adlaw.
Ilan ang nabenta ngayong araw.
bodega\bodega--isang lugar kung saan linalagay ang mga iba't-ibang paninda o kagamitan
Puno it saku-sakong prutas ro bodega.
Puno ng saku-sakong prutas ang bodega.
buwis\buwis--halagang binabayaran sa pamahalaan.
Taon-taon ako ay nagbabayad ng buwis sa aming lupa.
Kada-dag-on gabayad ako it buwis sa among eugta.
current account\current account
dispatsador\dispatsador--
dispatsadura\dispatsadura
empleyado\empleyado--kawani ng kampanya
Si Pedro hay empleyado it ABC Company.
Si pedro hay empleyado it ABC Company.
kambiyo it kwarta\palitan ng halaga--Ang katumbas ng halaga ng isang pera ng isang bansa sa pera ng ibang bansa.
Ang palitan ng piso sa dolyar ngayong araw na ito ay P47.005 bawat isang dolyar.
Ro kamyo it piso sa dolyar makarong adlaw hay P47.005.
gastos/gugol\--Ang kabuuang halaga na ginamit sa isang panahon.
Rang gastos kada dominggo hay gaeain-eain.
Ang ginugugol ko bawat linggo ay hindi pare-pareho.
hayga it binakean\halaga ng binili--Ang kabuuang perang ginastos sa biniling bagay.
Pila tanan ro hayga ku imong binakean?
Magkano lahat ang halaga ng iyong binili?
industriya\pangkapabuhayan--Ang iba't-ibang pagawaan sa isang lugar.
Ano nga industriya nga makit-an sa Aklan.
Ano-anong pangkabuhayan ang makikita sa Aklan?
kahero\kahero--Ang empleyadong naatasang tumanggap ng bayad at nagtatago ng lahat ng binta.
Si Maria Dulce ay nagtratrabaho bilang isang kahero sa isang mega-mall.
Si Maria dulce hay nagatrabaho bilang kahero sa sangka mega-mall.
kargada o bagahe\kargada o bagahe
Nalistan si Pedro sa anang mga bagahe.
Nahirapan si Pedro sa kanyang mga bagahe.
kasosyo\kasosyo--kasama sa negosyo.
Ang kasosyo ko sa aking negosyo ay si Petra.
Rang kasosyo sa akong negosyo hay si Petra.
kasugtanan-isang kasunduan o pinagkayarian ng dalawa o mahigit pang mga tao.
Ro kasugtanan ni Pedro ag ni Petra hay mag-amot sanda it
kompanya--kompanya--isang bahay kalakal.
Pilang bilog ro kompanya ni Misis Gonzales?
Ilang kompanya mayroon si Ginang Gonzales.
kredit kard\kredit kard--isang kard na pwedeng gamitin sa pamimili na walang perang binabayad.
Ang kredit kard ay malaking bagay sa mga negosyante.
Ro kredit kard hay mabahoe nga bagay sa mga negosyante.
kwarta\pera--isang paper note o kayamanan ng isang tao.
Rang kwarta hay ginadiposito ko sa bangko.
ang pero ko ay idiposito ko sa bangko.
libreta it bangko\libreta de bangko--isang talaan ng pera na binibigay ng bangko kung saan ang isang tao ay my perang diniposito.
Kailangang iangatan ang pagkakatago ng libreta de bangko.
Kinahangean gid nga taguon it mayad ro libreta it bangko.
lisensiya\lisensiya--isang pormal na pahintulot ng pamahalaan na makapagtinda ng isang kalakal.
Bago makapagtayo ka ng isang negosyo, kailangan mo munang kumuha ng lisensiya sa munisipyo.
Bag-ka ka makaumpisa ku imong negosyo, kinahangean mo anay magbuoe it lisensya sa munisipyo.
tingi\tingi--pwedeng bumili ng kakaunting bahagi ng isang paninda.
Pwede kang bumili ng tinging asukal sa baraka.
Pwede kang bumili ng tinging asugal sa tindahan.
manindahan\pamamalengke--Pupunta sa palengke at mamimili ng mga paninda.
Sa Iloilo Supermarket ako namamalengke ng gulay.
Sa Iloilo Supermarket ako gapanindahan it mga tinuea.
manugdumaea\tagapagpaganap--isang taong namamahala sa araw-araw na gawain ng isang negosyo.
Ang Lola ko ang dating tagapagpaganap ng negosyo ni Lolo.
Rang Lola ro dating mangudumaea ku negosyo ni Lolo.
manugpakyaw\mamamakyaw--bumibinli ng maramihan
Nakakamura ang mamamakyaw.
Nakabarato ro mga manugpakyaw.
money order--perang ipinadadala sa koreo na parang tseke at pinapalitan sa post office.
Ang bagal ng pagdating ng money order na pinadala sa akin.
Mabuhay mag-abot ro money order nga ginpadaea kakon.
negosyo\hanapbuhay--ano mang gawaing pinagkakakitaan ng ikinabubuhay
Gabaligya it manok ro negosyo ni Tatay.
Nagtitinda ng manok ang hanapbuhay ni tatay.
obrero\trabahador/manggagawa--mga taong nagtratrabaho sa isang tanggapan o pagawaan
Si Pedro hay manggagawa ng isang pagawaan ng sapatos.
Si Pedro ay isang obrero ng pabrika ng sapatos.
opisina--ito ay isang tanggapan kung saan ginagawa ang mga trabaho.
Ang opisina namin ay malamig.
Maeamig ro among opisina.
pabrika\pabrika--isang lugar kung saan ginagawa ng maramihan ang isa or maigit pang produkto.
Ang pabrika ng sapatos ay matatagpuan sa Marikina.
Ro pagbrika it sapaos hay makit-an sa Marikina.
pakyaw\pakyaw--pagbibili ng maramihan
May diskwento ka kapag bumili ng pakyaw.
May diswento ka kon magkabae it pakya.
tindahan\palengke\isang lugar kung saan tinitinda ang iba't-ibang paninda.
Marumi ang karamihan palengke sa ating bansa.
Kaabuan mahigku ro mga tindahan sa atong nasyon.
palibot-sueat\palibot-sulat (memorandum)--ito ay isang uri ng patalastas ng isang tanggapan sa mga empleyado.
petsa it pagdaea\petsa ng paghahatid
presyo\presyo--ito ay halaga ng isang tinitinda.
Ang presyo ng bigas ngayon ay umaabot ng P35.00 isang kilo.
Ro presyo it bugas makaron hay mga P35.00 kada kilo.
produksiyon\produksiyon--ani ng pagsasaka o anumang nayari
Ro produksiyon ku among baranghay hay mga paeay ag butong.
Ang produksiyon ng maing barayangay ay bigas at kawayan.
representatante\kinatawan
resibo\resibo--ito ay isang katibayan na binibigay ng nagtitinda sa bumibili.
Indi mo gid pagdueaon ring resibo agod mauli mo ro ginbakae mo kon may guba.
Huwag na huwag mong iwala ang iyong resibo para maisauli mo ang binili mo kapag ito ay may sira.
ro manugbakae\ang mamimili--mga taong namimili ng mga kalakal
Kaabuan nga manugbakae sa mall hay mga estudyante.
Karamihang bumibili sa mall ay mga estudyante.
sampol\ito ay halimbawa ng isang paninda.
Sa malalaking mall maraming sampol ang binibigay ng iba-t-ibang produkto.
tag-ana\ may-ari. Isang taong nagmamay-ari ng isang tindahan o kompanya.
Ro tag-ana it SM Shoemart hay si Sy.
Ang may-ari ng SM Shoemart ay si Sy.
tagatuos\accountant. Isang taong nagtatago, nagsusuri ng libro pinansiyal ng isang tao o kompanya.
si Pedro hay nagatrabaho bilang accountant sa Company ABC.
Si Pedro ay nagtratrabaho bilang isang tagatuos ng Company ABC.
tingi\tingi. Ang pagbibinta ng unti-unti at sa mababang halaga.
Makabagae it tingi nga gas sa sari-sari store.
Makakabili ng tinging gaas sa sari-sari store.
tseke\tseke. Isang order sa bangko upang bayaran ang nakasaad na hagala mula sa depositong pera.
Tumalbog ro tseke ga gin-isyu ni Pedro kay Juan bangod owa't pondo.
Tumalbog ang tseke na inisyu ni Pedro kay Juan dahil walang pondo.
tubo\tubo. Ang dagdag sa puhunan pagkatapos mabawas ang lahat na gastos.
Rang tubo sa pagbaligya it bugas hay sang libong peso.
Ang tubo ng pagbibinta ng bigas ay isang libong peso.
mag-import/umangkat\ Bumili ng paninda sa ibang bansa at dinala sa sariling bayan.
Ro mga Pilipinong negosyante hay gabakae it bugas sa Vietnam agod ibaligsa Pilipinas.
Ang mga negosyanteng Pilipino ay umaangkat ng bigas sa Vietnam upang ibenta sa Pilipinas.
utang\utang. Kwartang hiniram na hindi pa nababayaran.
si Pedro hay may utang kakon nga sang libong peso.
Si Pedro ay may utang na isang libong peso sa akin.
welga\welga. Ang pag-aaklas ng mga kawani o empleyado ng isang kompanya.
Ro mga empleyado it ABC Company hay nagwelga bangod sa manabang suweldo.
Ang mga kawani ng ABC Company ay nag-aklas kahapon dahil sa mababang sagod.
abogado\manananggol n isang taong kumakatawan at nagtatanggol sa isang tao sa korte o nagbibigay ng legal na payo.
Si Atty de Misa ro abogado it among kampanya.
Si Atty. de Misa ang abogado ng aming kampanya.
ahensiya\ahensiya n. isang ahensiya
Ro ahensiya ro nagadumaea ku mga gwardya sa among opisina.
Ang ahensiya ang namamahala ng mga gwardiya sa aming opisina.
ahente\ahente
Ro ahente ro nagkombense kakon nga magbakae it insurance.
Ang ahente ang nagkombense sa akin upang bumili ako ng insurance.
baligya\paninda
Ro baligya namon hay mga prutas.
Ang mga paninda namin ay mga prutas.
bangko\bangko
Kaabuan ku mga bangko hay nagasaka bangud sa pagkaputo.
Maraming bangko ang nagsasara dahil sa pagkakalugi.
barya\barya
Sa mga tinda kinahangean gid nga may pundo nga barya agod madasig ro pagbaligya.
Sa mga tinda kailangang-kailangan ang may pundo barya para mabilis ang bintahan.
benta\benta
Pila ro benta makarong adlaw.
Ilan ang nabenta ngayong araw.
bodega\bodega--isang lugar kung saan linalagay ang mga iba't-ibang paninda o kagamitan
Puno it saku-sakong prutas ro bodega.
Puno ng saku-sakong prutas ang bodega.
buwis\buwis--halagang binabayaran sa pamahalaan.
Taon-taon ako ay nagbabayad ng buwis sa aming lupa.
Kada-dag-on gabayad ako it buwis sa among eugta.
current account\current account
dispatsador\dispatsador--
dispatsadura\dispatsadura
empleyado\empleyado--kawani ng kampanya
Si Pedro hay empleyado it ABC Company.
Si pedro hay empleyado it ABC Company.
kambiyo it kwarta\palitan ng halaga--Ang katumbas ng halaga ng isang pera ng isang bansa sa pera ng ibang bansa.
Ang palitan ng piso sa dolyar ngayong araw na ito ay P47.005 bawat isang dolyar.
Ro kamyo it piso sa dolyar makarong adlaw hay P47.005.
gastos/gugol\--Ang kabuuang halaga na ginamit sa isang panahon.
Rang gastos kada dominggo hay gaeain-eain.
Ang ginugugol ko bawat linggo ay hindi pare-pareho.
hayga it binakean\halaga ng binili--Ang kabuuang perang ginastos sa biniling bagay.
Pila tanan ro hayga ku imong binakean?
Magkano lahat ang halaga ng iyong binili?
industriya\pangkapabuhayan--Ang iba't-ibang pagawaan sa isang lugar.
Ano nga industriya nga makit-an sa Aklan.
Ano-anong pangkabuhayan ang makikita sa Aklan?
kahero\kahero--Ang empleyadong naatasang tumanggap ng bayad at nagtatago ng lahat ng binta.
Si Maria Dulce ay nagtratrabaho bilang isang kahero sa isang mega-mall.
Si Maria dulce hay nagatrabaho bilang kahero sa sangka mega-mall.
kargada o bagahe\kargada o bagahe
Nalistan si Pedro sa anang mga bagahe.
Nahirapan si Pedro sa kanyang mga bagahe.
kasosyo\kasosyo--kasama sa negosyo.
Ang kasosyo ko sa aking negosyo ay si Petra.
Rang kasosyo sa akong negosyo hay si Petra.
kasugtanan-isang kasunduan o pinagkayarian ng dalawa o mahigit pang mga tao.
Ro kasugtanan ni Pedro ag ni Petra hay mag-amot sanda it
kompanya--kompanya--isang bahay kalakal.
Pilang bilog ro kompanya ni Misis Gonzales?
Ilang kompanya mayroon si Ginang Gonzales.
kredit kard\kredit kard--isang kard na pwedeng gamitin sa pamimili na walang perang binabayad.
Ang kredit kard ay malaking bagay sa mga negosyante.
Ro kredit kard hay mabahoe nga bagay sa mga negosyante.
kwarta\pera--isang paper note o kayamanan ng isang tao.
Rang kwarta hay ginadiposito ko sa bangko.
ang pero ko ay idiposito ko sa bangko.
libreta it bangko\libreta de bangko--isang talaan ng pera na binibigay ng bangko kung saan ang isang tao ay my perang diniposito.
Kailangang iangatan ang pagkakatago ng libreta de bangko.
Kinahangean gid nga taguon it mayad ro libreta it bangko.
lisensiya\lisensiya--isang pormal na pahintulot ng pamahalaan na makapagtinda ng isang kalakal.
Bago makapagtayo ka ng isang negosyo, kailangan mo munang kumuha ng lisensiya sa munisipyo.
Bag-ka ka makaumpisa ku imong negosyo, kinahangean mo anay magbuoe it lisensya sa munisipyo.
tingi\tingi--pwedeng bumili ng kakaunting bahagi ng isang paninda.
Pwede kang bumili ng tinging asukal sa baraka.
Pwede kang bumili ng tinging asugal sa tindahan.
manindahan\pamamalengke--Pupunta sa palengke at mamimili ng mga paninda.
Sa Iloilo Supermarket ako namamalengke ng gulay.
Sa Iloilo Supermarket ako gapanindahan it mga tinuea.
manugdumaea\tagapagpaganap--isang taong namamahala sa araw-araw na gawain ng isang negosyo.
Ang Lola ko ang dating tagapagpaganap ng negosyo ni Lolo.
Rang Lola ro dating mangudumaea ku negosyo ni Lolo.
manugpakyaw\mamamakyaw--bumibinli ng maramihan
Nakakamura ang mamamakyaw.
Nakabarato ro mga manugpakyaw.
money order--perang ipinadadala sa koreo na parang tseke at pinapalitan sa post office.
Ang bagal ng pagdating ng money order na pinadala sa akin.
Mabuhay mag-abot ro money order nga ginpadaea kakon.
negosyo\hanapbuhay--ano mang gawaing pinagkakakitaan ng ikinabubuhay
Gabaligya it manok ro negosyo ni Tatay.
Nagtitinda ng manok ang hanapbuhay ni tatay.
obrero\trabahador/manggagawa--mga taong nagtratrabaho sa isang tanggapan o pagawaan
Si Pedro hay manggagawa ng isang pagawaan ng sapatos.
Si Pedro ay isang obrero ng pabrika ng sapatos.
opisina--ito ay isang tanggapan kung saan ginagawa ang mga trabaho.
Ang opisina namin ay malamig.
Maeamig ro among opisina.
pabrika\pabrika--isang lugar kung saan ginagawa ng maramihan ang isa or maigit pang produkto.
Ang pabrika ng sapatos ay matatagpuan sa Marikina.
Ro pagbrika it sapaos hay makit-an sa Marikina.
pakyaw\pakyaw--pagbibili ng maramihan
May diskwento ka kapag bumili ng pakyaw.
May diswento ka kon magkabae it pakya.
tindahan\palengke\isang lugar kung saan tinitinda ang iba't-ibang paninda.
Marumi ang karamihan palengke sa ating bansa.
Kaabuan mahigku ro mga tindahan sa atong nasyon.
palibot-sueat\palibot-sulat (memorandum)--ito ay isang uri ng patalastas ng isang tanggapan sa mga empleyado.
petsa it pagdaea\petsa ng paghahatid
presyo\presyo--ito ay halaga ng isang tinitinda.
Ang presyo ng bigas ngayon ay umaabot ng P35.00 isang kilo.
Ro presyo it bugas makaron hay mga P35.00 kada kilo.
produksiyon\produksiyon--ani ng pagsasaka o anumang nayari
Ro produksiyon ku among baranghay hay mga paeay ag butong.
Ang produksiyon ng maing barayangay ay bigas at kawayan.
representatante\kinatawan
resibo\resibo--ito ay isang katibayan na binibigay ng nagtitinda sa bumibili.
Indi mo gid pagdueaon ring resibo agod mauli mo ro ginbakae mo kon may guba.
Huwag na huwag mong iwala ang iyong resibo para maisauli mo ang binili mo kapag ito ay may sira.
ro manugbakae\ang mamimili--mga taong namimili ng mga kalakal
Kaabuan nga manugbakae sa mall hay mga estudyante.
Karamihang bumibili sa mall ay mga estudyante.
sampol\ito ay halimbawa ng isang paninda.
Sa malalaking mall maraming sampol ang binibigay ng iba-t-ibang produkto.
tag-ana\ may-ari. Isang taong nagmamay-ari ng isang tindahan o kompanya.
Ro tag-ana it SM Shoemart hay si Sy.
Ang may-ari ng SM Shoemart ay si Sy.
tagatuos\accountant. Isang taong nagtatago, nagsusuri ng libro pinansiyal ng isang tao o kompanya.
si Pedro hay nagatrabaho bilang accountant sa Company ABC.
Si Pedro ay nagtratrabaho bilang isang tagatuos ng Company ABC.
tingi\tingi. Ang pagbibinta ng unti-unti at sa mababang halaga.
Makabagae it tingi nga gas sa sari-sari store.
Makakabili ng tinging gaas sa sari-sari store.
tseke\tseke. Isang order sa bangko upang bayaran ang nakasaad na hagala mula sa depositong pera.
Tumalbog ro tseke ga gin-isyu ni Pedro kay Juan bangod owa't pondo.
Tumalbog ang tseke na inisyu ni Pedro kay Juan dahil walang pondo.
tubo\tubo. Ang dagdag sa puhunan pagkatapos mabawas ang lahat na gastos.
Rang tubo sa pagbaligya it bugas hay sang libong peso.
Ang tubo ng pagbibinta ng bigas ay isang libong peso.
mag-import/umangkat\ Bumili ng paninda sa ibang bansa at dinala sa sariling bayan.
Ro mga Pilipinong negosyante hay gabakae it bugas sa Vietnam agod ibaligsa Pilipinas.
Ang mga negosyanteng Pilipino ay umaangkat ng bigas sa Vietnam upang ibenta sa Pilipinas.
utang\utang. Kwartang hiniram na hindi pa nababayaran.
si Pedro hay may utang kakon nga sang libong peso.
Si Pedro ay may utang na isang libong peso sa akin.
welga\welga. Ang pag-aaklas ng mga kawani o empleyado ng isang kompanya.
Ro mga empleyado it ABC Company hay nagwelga bangod sa manabang suweldo.
Ang mga kawani ng ABC Company ay nag-aklas kahapon dahil sa mababang sagod.
Kaeain-eain nga Lasa--ok
maaeat\maalat--maraming asin
Ro asin hay maaeat\ang asin ay maalat
maaslum\maasim--lasa ng suka
Ro simuyaw hay maaslum\Ang kalamansi ay maasim
matam-is\matamis--kasalungat ng asim; lasa ng asukal
Ro dugos hay matam-is\Ang pulot-pukyutan ay matamis
mapait\mapait--lasang apdo
Ro apdo hay mapait.\Ang apdo ay mapait.
maapeod\mapakla--lasa ng prutas na hilaw
Ro hilaw nga suwa hay maapeod.\ag hilaw na pomelo ay mapakla.
mahaeang\mahanghang--lasa ng sili
Ro katumbae hay mahaeang.\Ang sili ay mahnaghang.
Ro asin hay maaeat\ang asin ay maalat
maaslum\maasim--lasa ng suka
Ro simuyaw hay maaslum\Ang kalamansi ay maasim
matam-is\matamis--kasalungat ng asim; lasa ng asukal
Ro dugos hay matam-is\Ang pulot-pukyutan ay matamis
mapait\mapait--lasang apdo
Ro apdo hay mapait.\Ang apdo ay mapait.
maapeod\mapakla--lasa ng prutas na hilaw
Ro hilaw nga suwa hay maapeod.\ag hilaw na pomelo ay mapakla.
mahaeang\mahanghang--lasa ng sili
Ro katumbae hay mahaeang.\Ang sili ay mahnaghang.
Sunday, May 10, 2009
Mga Parti It Tanum (June 23, 2009)-ok
anther--dunggot--ito ay isang bahagi ng bulaklak na makikita sa dulo ng stamen, at ito ang pinanggagalinang ng pollen.
Ang dunggot ay napakahalaga sa buhay ng isang tanim.
Importante ro anther sa kabuhi it tanum.
binhi\binhi--ito ang piniling buto ng tanim na gagawing semilya ng susunod na henerasyon.
Owa pa magtubo ro gintanum kong binhi.
Hindi pa tumutubo ang tinanim kong binhi.
botong\buko--ito ang bunga ng niyog na ang laman ay malmabot pa.
Kon bakasyon, ro una ko nga gina-usoy hay ro botong.
Kung baksyon, ang una kong hinahanap ay ang buko.
bueak\bulaklak--ito ay bahagi ng tanim na nagdudulot ng semilya sa mga kahoy na namumunga.
Nagapasadya ro bueak sa mga daeaga.
Nagpapasaya ang bulaklak sa mga dalaga.
busoe\butil--ito ang semilya ng karamihang tanim na namumunga.
Ano ro pinakamaisot nga busoe sa kalibutan?
Ano ang pinakamaliit na butil sa buong mundo?
butay/bulaklak ng niyog--ito ang kabuuan na bulaklak ng niyog. dito rin kinukuha ang tuba.
Mabahoe ro butay ku niyog.
Malki ang bulaklak ng niyog.
eahin\matandang bunga ng niyog
Ro mayad nga payok hay gahalin sa eahin.
Ang mabuting gata ay nanggagaling sa matandang bunga ng niyog.
eamay\tuyong dahon nga saging
Kon amat ro eamay it saging ro gina-obrang pang-amak.
Kung minsan ang tuyong dahon ng saging ang ginagawang pang-amak.
eamigas\binhi--ito ang ibang tawag sa binhi.
Ro matimgas nga eamigas ro ginapili ni Tatay.
Ang mabuting bindi ang pinipili ni Tatay.
eukay\palaspas--ito ang murang dahon ng niyog.
Kon Biernes Santo gadaea ni Nanay it lugay sa simbahan.
Kung Biernes Santo nagdadala si Nanay ng palaspas sa simbahan.
gawod\malangito--ito ang bunga ng niyog na sa kalagitnaan ng buko at matandang niyog.
Ro gawod ro ginagamit kon mag-eaha it bingka.
Ang malagito ang ginagamit kung nagluluto ng bibingka.
ilipuan--ito ang bahgi ng bunga o prutas ng kahoy kung saan nakakabit ang prutas sa sanga ng kahoy.
Butangan it asin ro ilipuan it atis agod madali maeuto.
Lagna ng asin ang ilipuan ng atis para madaling maluto.
istamen\istamen--ito ang bahagi ng bulaklak kung saan ginagawa ang pollen at binubuo ng filamen at anther.
Tag unga pa ako, gina-utod ko ro estamin it bueak.
Noong bata pa ako, pinuputol ko ang istamen ng bulaklak.
kagang\sanga--ito ang sanga ng kahoy o halaman.
Abung guyum ro gakamang sa gagang it simuyaw.
Maraming langgam ang gumagapang sa sang ng kalamansi.
kugong\tingting--ito ang matigas na bahagi ng dahon ng niyog na ginagawang walis ting-ting.
Ro kugong hay mayad nga obrahan nga silhig.
Ang tingting ay mahusay gawing walis.
muging\bulo (pollen)-- ito ang tinatawag na pollen ng bulaklak.
Kon owa't maging posibleng owa't bunga.
Kung walang bulo malamang na walang bunga.
obaryo\obaryo--ang malaking bahagi ng pistil ng namumungang tanim na bumabalot ng murang mga buto.
Sa obaryo nahimo ro sangka tanum.
Ang obaryo ay kung saan nabubuo ang isang tanim.
obyul\maliit na itlog
Ro obyul hay masisut nga nga itlog it baye.
Ang obyul ay maliit na itlong ng isang babae.
pak-eang\balaba--buong dahon ng saging o niyog na may palaspas
Kon mag-uean hay mayad nga pandong ro pak-eang it saging.
Kon umulan magandang tabon sa ulan ang buong dahon ng saging.
pilamneto\pilamento--ito ay bahagi ng bulaklak na hugis sinulid.
Manami tan-awon ro pilamento it gumamela.
Maganda pagmasdan ang pilamento ng gumamela.
pistil\pistil--ito ang bahagi ng bulaklak kung saan nagmumula ang buto na binubuo ng stigma, style at ovary.
saha\binhi--ito ay semilya ng tanim na walang buto katulad ng saging.
Nagbakae si Tatay hay nagbakae it saha it saging.
Bumili si Tatay ng binhi ng saging.
sepalo\sepalo--sepal; takupis--ito ang mga dahon o bahagi ng calyx ng bulaklak.
Ro sepalo it gumamela hay berde.
Ang sepalo ng gumamela ay berde.
sipad\talulot--ito ay mataas na klase na dahon at bahagi ito ng bulaklak na kung tawagin ay talulot.
Nakakagawa ng bino mula sa talulot ng rosas.
Maka-obra it bino halin sa sipad it rosas.
stigma\stigma--ito ang dulo ng pistil ng bulaklak na binabagsakan ng pollen
Saang bahagi ng tanim nakikita ang stigma?
Sa anong parti it tanum makit-an ro stigma?
sukoe\buko--ito ang indi pang bumubukang bulakalak.
Taw-i ako it sukoe nga rosas.
Bigyan mo ako ng buko ng rosas.
taeukab\
takupis\Takupis(calyx)--ito ay bahagi ng bulaklak at binubuo ito ng maraming sepal
Makulay ang takupis ng orkid.
Makolor ro takupis it orkid.
ugat\ugat--ito ang bahagi ng tanim kung saan dumadaan ang tubig at pagkain na nanggagaling sa lupa o sa ibang lugar.
Nagaguwa ro ugat it niyog.
Lumalabas ang ugat ng niyog.
ugbos\talbos--ito ang murang dahon ng tanim
Masustansiya ro ugbos it kamote.
Masustansiya ang talbos ng kamote.
Ang dunggot ay napakahalaga sa buhay ng isang tanim.
Importante ro anther sa kabuhi it tanum.
binhi\binhi--ito ang piniling buto ng tanim na gagawing semilya ng susunod na henerasyon.
Owa pa magtubo ro gintanum kong binhi.
Hindi pa tumutubo ang tinanim kong binhi.
botong\buko--ito ang bunga ng niyog na ang laman ay malmabot pa.
Kon bakasyon, ro una ko nga gina-usoy hay ro botong.
Kung baksyon, ang una kong hinahanap ay ang buko.
bueak\bulaklak--ito ay bahagi ng tanim na nagdudulot ng semilya sa mga kahoy na namumunga.
Nagapasadya ro bueak sa mga daeaga.
Nagpapasaya ang bulaklak sa mga dalaga.
busoe\butil--ito ang semilya ng karamihang tanim na namumunga.
Ano ro pinakamaisot nga busoe sa kalibutan?
Ano ang pinakamaliit na butil sa buong mundo?
butay/bulaklak ng niyog--ito ang kabuuan na bulaklak ng niyog. dito rin kinukuha ang tuba.
Mabahoe ro butay ku niyog.
Malki ang bulaklak ng niyog.
eahin\matandang bunga ng niyog
Ro mayad nga payok hay gahalin sa eahin.
Ang mabuting gata ay nanggagaling sa matandang bunga ng niyog.
eamay\tuyong dahon nga saging
Kon amat ro eamay it saging ro gina-obrang pang-amak.
Kung minsan ang tuyong dahon ng saging ang ginagawang pang-amak.
eamigas\binhi--ito ang ibang tawag sa binhi.
Ro matimgas nga eamigas ro ginapili ni Tatay.
Ang mabuting bindi ang pinipili ni Tatay.
eukay\palaspas--ito ang murang dahon ng niyog.
Kon Biernes Santo gadaea ni Nanay it lugay sa simbahan.
Kung Biernes Santo nagdadala si Nanay ng palaspas sa simbahan.
gawod\malangito--ito ang bunga ng niyog na sa kalagitnaan ng buko at matandang niyog.
Ro gawod ro ginagamit kon mag-eaha it bingka.
Ang malagito ang ginagamit kung nagluluto ng bibingka.
ilipuan--ito ang bahgi ng bunga o prutas ng kahoy kung saan nakakabit ang prutas sa sanga ng kahoy.
Butangan it asin ro ilipuan it atis agod madali maeuto.
Lagna ng asin ang ilipuan ng atis para madaling maluto.
istamen\istamen--ito ang bahagi ng bulaklak kung saan ginagawa ang pollen at binubuo ng filamen at anther.
Tag unga pa ako, gina-utod ko ro estamin it bueak.
Noong bata pa ako, pinuputol ko ang istamen ng bulaklak.
kagang\sanga--ito ang sanga ng kahoy o halaman.
Abung guyum ro gakamang sa gagang it simuyaw.
Maraming langgam ang gumagapang sa sang ng kalamansi.
kugong\tingting--ito ang matigas na bahagi ng dahon ng niyog na ginagawang walis ting-ting.
Ro kugong hay mayad nga obrahan nga silhig.
Ang tingting ay mahusay gawing walis.
muging\bulo (pollen)-- ito ang tinatawag na pollen ng bulaklak.
Kon owa't maging posibleng owa't bunga.
Kung walang bulo malamang na walang bunga.
obaryo\obaryo--ang malaking bahagi ng pistil ng namumungang tanim na bumabalot ng murang mga buto.
Sa obaryo nahimo ro sangka tanum.
Ang obaryo ay kung saan nabubuo ang isang tanim.
obyul\maliit na itlog
Ro obyul hay masisut nga nga itlog it baye.
Ang obyul ay maliit na itlong ng isang babae.
pak-eang\balaba--buong dahon ng saging o niyog na may palaspas
Kon mag-uean hay mayad nga pandong ro pak-eang it saging.
Kon umulan magandang tabon sa ulan ang buong dahon ng saging.
pilamneto\pilamento--ito ay bahagi ng bulaklak na hugis sinulid.
Manami tan-awon ro pilamento it gumamela.
Maganda pagmasdan ang pilamento ng gumamela.
pistil\pistil--ito ang bahagi ng bulaklak kung saan nagmumula ang buto na binubuo ng stigma, style at ovary.
saha\binhi--ito ay semilya ng tanim na walang buto katulad ng saging.
Nagbakae si Tatay hay nagbakae it saha it saging.
Bumili si Tatay ng binhi ng saging.
sepalo\sepalo--sepal; takupis--ito ang mga dahon o bahagi ng calyx ng bulaklak.
Ro sepalo it gumamela hay berde.
Ang sepalo ng gumamela ay berde.
sipad\talulot--ito ay mataas na klase na dahon at bahagi ito ng bulaklak na kung tawagin ay talulot.
Nakakagawa ng bino mula sa talulot ng rosas.
Maka-obra it bino halin sa sipad it rosas.
stigma\stigma--ito ang dulo ng pistil ng bulaklak na binabagsakan ng pollen
Saang bahagi ng tanim nakikita ang stigma?
Sa anong parti it tanum makit-an ro stigma?
sukoe\buko--ito ang indi pang bumubukang bulakalak.
Taw-i ako it sukoe nga rosas.
Bigyan mo ako ng buko ng rosas.
taeukab\
takupis\Takupis(calyx)--ito ay bahagi ng bulaklak at binubuo ito ng maraming sepal
Makulay ang takupis ng orkid.
Makolor ro takupis it orkid.
ugat\ugat--ito ang bahagi ng tanim kung saan dumadaan ang tubig at pagkain na nanggagaling sa lupa o sa ibang lugar.
Nagaguwa ro ugat it niyog.
Lumalabas ang ugat ng niyog.
ugbos\talbos--ito ang murang dahon ng tanim
Masustansiya ro ugbos it kamote.
Masustansiya ang talbos ng kamote.
Tuesday, May 5, 2009
Katawagan sa Panitikan--not required
Pang-sueueatang Taeawgan\Katawagan sa Panitikan
Amplification
Anagram (Anagram)
Anaphora
anastrophe
Anthropomorphism
Apostrophe/Authorial Intrusion
Baeamhayan (grammar)
Balangkas-- Plot
Baliskad---Antithesis
Berso--Verse
Bibliomancy
Bilisad-on --proverb
Binaeaybay\tula
binalisu\Anastrophe
Cacophony
Characterization
Chiasmus
Circumlocution
Connotation
Consonance
Ditso see luwa
dugang-una\unlapi
dugang-ulihi\hulapi
dugang-tunga\gitlapi
Duminanteng tema--motif
Ekphrastic
Eksperto sa arte—dalubhasa sa arte
Elehia--elegy
Estilo sa pagpili it ihambae Diction
Estropa--Stanza
Ganisanto ag mayad-ayad nga hambae Euphony
Haeambanon(Aphorism)
Haiku--haiku
Hambae nga kontra sa mapatihan Paradox
Hueobaton--proverb
Inaway-- Conflict
Insakto nga kahueogan-- Denotation
Kahimtangan--setting
Kapareho-- Simile
Kasuli—kabaliktaran--antonym
Katuno-- Rhyme
Katuno sa sueod-- Internal Rhyme
Koma—koma--comma
Komilyas (Spanish)—quotation mark; punctuation marks
Kontrabida--antihero
Kueang nga inugsugid-- Understatement
Kumpas---indayog--cadence
Kuro-kuro-- Point of View
Luwa—luwa--
Magpaandam-- Foreshadowing
Manughalit—tagasira--Nemesis
Manunueat—manunulat--author
Matag-od nga istorya—maikling kwento --short story
Matag-od nga nobela—maikling nobela--novellette
Matag-ud nga sumaryo—maikling buod- Précis
Matapora--Metaphor
Metonymy--
Modo—modo--Mood
Motif--
Negative Capability
Nobela—nobela
Nobelista—nobelista--novelist
Onomatopoeia
Oxymoron
Paabgiran-- (Allegory)
Paangiran-- (Allusion)
Paghinambit ku nakataliwan-- Flashback
Pagkalibag--Dissonace--pagkasintonado
Pagkaparehas it tunog-- Assonance
Pagkapareho it daywang ka eain nga bagay--Analogy
Pagkasuli--Irony
Pagmueay-- Epithet
Pagpaeapaw it sugid-- Hyperbole
Pagpundo --Caesura--caesura
Pagsuli-- Inversion
Pagsura-- Satire
Pagtuead-- Emulation
Pag-uman –uman--Alliteration
Paintapos--syllable
Panambitan\pagsalita sa wala\Apostrophe
Pangkan-u—tense (from Libtong)
Pang-sueueatang taeawgan\katawang-panulatan
Pangtapos--Epilogue
Panueat—style, way of writing
Panumduman--Imagery
Pathetic--Fallacy
Patugmahanon--riddle
Pauna nga hambae-- Prologue
Periodic Structure
Periphrasis
Personification
pinatag-ud nga kasaysayan-- Synopsis—buod
Polysyndeton
Portmanteau
Puns—maghampang ku mga bisaea o hambae
Rhyme Scheme
Ritmo Rhythm
Sangkap pang-dugang –prefixes (from Libtong)
Setting
Silinghanon—talinghala--aphorism
Simbolo Symbol
Sintak Syntax
Soliloquy-
Stream of Consciousness
Sueat--letter
Sugilanon--kwento
Sukat--meter
Synecdoche
Tagsueat—writer; author
Tema--Theme
Tono--Tone
Trahedya--Tragedy
Verisimilitude
prefix -- unlapi (tagalog), dugang o angut sa panguna (5-lang. DICT.), pang-kaayaduna, angut-pamunuan, uneapi (akon)
suffix -- hulapi (tagalog), dugang sa ulihi (5-lang. DICT.), pang-kaayadpunta, angut-ulihanan, uleapi (akon)
Literary Terms --- in Aklanon (Pang-sueueatang Taeawgan)
Amplification -- pabaskugon (5-lang. DICT.), pag-palinaw, lininawan (gid it mayad), sangkap pang-palinaw it mayad (akon)
Anagram -- kahueugang-likum (akon) -- Likum nga kahueugan, paagi sa pag bue-baeansuli ku kinaaeayran ku manga sueat sa isa- eang kabisaea.
Anaphora -- paab-ab (akon) -- (sa pamaeaybay) ro pag uman-uman ku sieinghanon nga sa pamunu-an eang it pamisaea, sa pag- binaeaybay. Halin sa bisaeang "ab-ab". "Paab-aba ro kaeayo" paagi sa pag-kab-kab, huyop o sugnod. (sa sueueatan) ro pag-gamit ku manga "pangsal-i" (pronoun) o anggid nga bisaea, sa baylo nga pagminitlang it uman ku gina tukoy.
Anastrophe -- binalisu (akon) -- (halin sa manga bisaeang "binaliskad" ag "lisu o linisu"). (sa pamaeaybay) Pinaaging, pabaliskad o pinalisu ro kinaaeadyan ku pamisaea.
Kabaliskaran sa kinaanaran nga pasueundan sa pag-saeansan ku
manga bisaea sa pamisaea.
Anthropomorphism -- pag-salintawo (akon) -- Pag-salintawong dagway ku manga bukon it tawhanon nga manga pagkabutang,(kamana ku manga sapat ag manga bagay). Eabi eon gid ro paeatandaang Makagagahum o pag-salintawo ku manga Dyosnanon nga manga pagkabutang. Halimbawa : Sa Hindu nga pagpati, Dyosa nga ana ku elepanti ra ueo, katon hay kamana ku manga anghel, ,kataw, serena, shokoy, tikbalang agibp.
Apostrophe -- panambitan -- (Sa dula ag binaeaybayan) Ro pasakalyeng-pagtukoy sa owa o pinainu-inuhan eang nga tawo o pagka-butang ku manug-hambae. "O, luning-ning sa kakutumon ku kadueom, siin ka nakon usuyon?"
Authorial Intrusion -- eantarang-patungod (akon) -- (sa dula ag binaeaybayan) Ro pagtungod nga oaw't sabeag ku manugsaeay-say, sa anang manug-pamati o manugbasa.
Bibliomacy -- wali o pagwali -- Ro pagwali ag pag-panagna ku paaeabaton, suno sa manga baeaan nga manga kasueatan (bibliya).
Acknowledgment: Libtong, a poet from Numancia, Aklan
Amplification
Anagram (Anagram)
Anaphora
anastrophe
Anthropomorphism
Apostrophe/Authorial Intrusion
Baeamhayan (grammar)
Balangkas-- Plot
Baliskad---Antithesis
Berso--Verse
Bibliomancy
Bilisad-on --proverb
Binaeaybay\tula
binalisu\Anastrophe
Cacophony
Characterization
Chiasmus
Circumlocution
Connotation
Consonance
Ditso see luwa
dugang-una\unlapi
dugang-ulihi\hulapi
dugang-tunga\gitlapi
Duminanteng tema--motif
Ekphrastic
Eksperto sa arte—dalubhasa sa arte
Elehia--elegy
Estilo sa pagpili it ihambae Diction
Estropa--Stanza
Ganisanto ag mayad-ayad nga hambae Euphony
Haeambanon(Aphorism)
Haiku--haiku
Hambae nga kontra sa mapatihan Paradox
Hueobaton--proverb
Inaway-- Conflict
Insakto nga kahueogan-- Denotation
Kahimtangan--setting
Kapareho-- Simile
Kasuli—kabaliktaran--antonym
Katuno-- Rhyme
Katuno sa sueod-- Internal Rhyme
Koma—koma--comma
Komilyas (Spanish)—quotation mark; punctuation marks
Kontrabida--antihero
Kueang nga inugsugid-- Understatement
Kumpas---indayog--cadence
Kuro-kuro-- Point of View
Luwa—luwa--
Magpaandam-- Foreshadowing
Manughalit—tagasira--Nemesis
Manunueat—manunulat--author
Matag-od nga istorya—maikling kwento --short story
Matag-od nga nobela—maikling nobela--novellette
Matag-ud nga sumaryo—maikling buod- Précis
Matapora--Metaphor
Metonymy--
Modo—modo--Mood
Motif--
Negative Capability
Nobela—nobela
Nobelista—nobelista--novelist
Onomatopoeia
Oxymoron
Paabgiran-- (Allegory)
Paangiran-- (Allusion)
Paghinambit ku nakataliwan-- Flashback
Pagkalibag--Dissonace--pagkasintonado
Pagkaparehas it tunog-- Assonance
Pagkapareho it daywang ka eain nga bagay--Analogy
Pagkasuli--Irony
Pagmueay-- Epithet
Pagpaeapaw it sugid-- Hyperbole
Pagpundo --Caesura--caesura
Pagsuli-- Inversion
Pagsura-- Satire
Pagtuead-- Emulation
Pag-uman –uman--Alliteration
Paintapos--syllable
Panambitan\pagsalita sa wala\Apostrophe
Pangkan-u—tense (from Libtong)
Pang-sueueatang taeawgan\katawang-panulatan
Pangtapos--Epilogue
Panueat—style, way of writing
Panumduman--Imagery
Pathetic--Fallacy
Patugmahanon--riddle
Pauna nga hambae-- Prologue
Periodic Structure
Periphrasis
Personification
pinatag-ud nga kasaysayan-- Synopsis—buod
Polysyndeton
Portmanteau
Puns—maghampang ku mga bisaea o hambae
Rhyme Scheme
Ritmo Rhythm
Sangkap pang-dugang –prefixes (from Libtong)
Setting
Silinghanon—talinghala--aphorism
Simbolo Symbol
Sintak Syntax
Soliloquy-
Stream of Consciousness
Sueat--letter
Sugilanon--kwento
Sukat--meter
Synecdoche
Tagsueat—writer; author
Tema--Theme
Tono--Tone
Trahedya--Tragedy
Verisimilitude
prefix -- unlapi (tagalog), dugang o angut sa panguna (5-lang. DICT.), pang-kaayaduna, angut-pamunuan, uneapi (akon)
suffix -- hulapi (tagalog), dugang sa ulihi (5-lang. DICT.), pang-kaayadpunta, angut-ulihanan, uleapi (akon)
Literary Terms --- in Aklanon (Pang-sueueatang Taeawgan)
Amplification -- pabaskugon (5-lang. DICT.), pag-palinaw, lininawan (gid it mayad), sangkap pang-palinaw it mayad (akon)
Anagram -- kahueugang-likum (akon) -- Likum nga kahueugan, paagi sa pag bue-baeansuli ku kinaaeayran ku manga sueat sa isa- eang kabisaea.
Anaphora -- paab-ab (akon) -- (sa pamaeaybay) ro pag uman-uman ku sieinghanon nga sa pamunu-an eang it pamisaea, sa pag- binaeaybay. Halin sa bisaeang "ab-ab". "Paab-aba ro kaeayo" paagi sa pag-kab-kab, huyop o sugnod. (sa sueueatan) ro pag-gamit ku manga "pangsal-i" (pronoun) o anggid nga bisaea, sa baylo nga pagminitlang it uman ku gina tukoy.
Anastrophe -- binalisu (akon) -- (halin sa manga bisaeang "binaliskad" ag "lisu o linisu"). (sa pamaeaybay) Pinaaging, pabaliskad o pinalisu ro kinaaeadyan ku pamisaea.
Kabaliskaran sa kinaanaran nga pasueundan sa pag-saeansan ku
manga bisaea sa pamisaea.
Anthropomorphism -- pag-salintawo (akon) -- Pag-salintawong dagway ku manga bukon it tawhanon nga manga pagkabutang,(kamana ku manga sapat ag manga bagay). Eabi eon gid ro paeatandaang Makagagahum o pag-salintawo ku manga Dyosnanon nga manga pagkabutang. Halimbawa : Sa Hindu nga pagpati, Dyosa nga ana ku elepanti ra ueo, katon hay kamana ku manga anghel, ,kataw, serena, shokoy, tikbalang agibp.
Apostrophe -- panambitan -- (Sa dula ag binaeaybayan) Ro pasakalyeng-pagtukoy sa owa o pinainu-inuhan eang nga tawo o pagka-butang ku manug-hambae. "O, luning-ning sa kakutumon ku kadueom, siin ka nakon usuyon?"
Authorial Intrusion -- eantarang-patungod (akon) -- (sa dula ag binaeaybayan) Ro pagtungod nga oaw't sabeag ku manugsaeay-say, sa anang manug-pamati o manugbasa.
Bibliomacy -- wali o pagwali -- Ro pagwali ag pag-panagna ku paaeabaton, suno sa manga baeaan nga manga kasueatan (bibliya).
Acknowledgment: Libtong, a poet from Numancia, Aklan
Iba't-Ibang Fishing Gears Sa Aklan--not required
Fishing Gears in Aklan
bakoe or taba--baklad--fish corral--a set trap or corral of bamboo mattings or chicken wire arranged to form chambers. It is designed as a guiding barrier with an inctricate system of successive enclosure, which make entrance easy, but exit difficult.
basnig—basnig--bag net--Originally, a Bisaya term for a conical or box-like bag net of sinamay or cotton webbing, which is operated from an outriggered sailing vessel as a huge net. It is used at night and fished with the aid of light
bityo/bangkaw--salapang--spears--an ordinary fish spear with a wooden or bamboo shaft and one or more barbed metal blades. It is generally used with the aide of light.
bintol—bintol--crablet net--a small-shallow, square, baited lift net for catching crabs. It is made of wide-meshed cotton netting mounted on bamboo crosspieces.
bubo—bubo--fish pots--baited fish pots of different shapes and sizes made of webbed bamboo splints or chicken wire.
dugmon—bumbon--fish shelter--a fish shelter made by tying r\or piling together bunches of twigs, bushes, branches of trees, shrubs, and anchoring these in a desired spot.
eaya—dala--cast net
boya--fish shelter
gango or arong--artificial reef
gigger--fishing gear to catch squid
hikog--panilo--snares
hudhod—sakag--push net
kawil—kawil--handline without a pole
kitang—kawil moderno--long line
kitang paanod—kitang paanod—drig\ft longline
kitid -- gill net
lansa-lansa—talakap--ring net
linge-- lift net
mansurya--trawl
paanod--drift net
pagawid-- longline
pahila—pahila o kitang--troll line
pailig—pangharang--barricade
palakad--push net
paeubog—palagiang kitang--set longline
palubog nga pantihan--set gill net
pamaril—panibat o pamaril--harpoons
pamonit—bingwit-- pole and line
panagkeob/panaklob—cover net
pangahig—pangahig—rakes and dredges
panggae--crab net
panggay-- fish pot
pangsibat—panibat--harpoons
panindaw--crab left net
pantihan--gill net
panyambo--troll line
patunton--handline
pusdak--mutiple handline
pukot-- gill net
purse seine—kubkob--purse seine
salakap—salakab--cover pot
salambaw—salambaw—lever net
saliwsiw --drive-in-net
sayod--drag net
sibot—panalok--scoop
sikpaw—panadiyok--dip net/scoop
tak-eob--see salakap
taksay--salap--drag seine
tapangan or bintahan--lift net
tigaanan--pole and line
urantay--encircling gill net
Ro
Source: Personal interview, Ernesto Cayetano, teacher 3, Numancia National School of fisheries, alvasan, Aklan, July 17, 2009
bakoe or taba--baklad--fish corral--a set trap or corral of bamboo mattings or chicken wire arranged to form chambers. It is designed as a guiding barrier with an inctricate system of successive enclosure, which make entrance easy, but exit difficult.
basnig—basnig--bag net--Originally, a Bisaya term for a conical or box-like bag net of sinamay or cotton webbing, which is operated from an outriggered sailing vessel as a huge net. It is used at night and fished with the aid of light
bityo/bangkaw--salapang--spears--an ordinary fish spear with a wooden or bamboo shaft and one or more barbed metal blades. It is generally used with the aide of light.
bintol—bintol--crablet net--a small-shallow, square, baited lift net for catching crabs. It is made of wide-meshed cotton netting mounted on bamboo crosspieces.
bubo—bubo--fish pots--baited fish pots of different shapes and sizes made of webbed bamboo splints or chicken wire.
dugmon—bumbon--fish shelter--a fish shelter made by tying r\or piling together bunches of twigs, bushes, branches of trees, shrubs, and anchoring these in a desired spot.
eaya—dala--cast net
boya--fish shelter
gango or arong--artificial reef
gigger--fishing gear to catch squid
hikog--panilo--snares
hudhod—sakag--push net
kawil—kawil--handline without a pole
kitang—kawil moderno--long line
kitang paanod—kitang paanod—drig\ft longline
kitid -- gill net
lansa-lansa—talakap--ring net
linge-- lift net
mansurya--trawl
paanod--drift net
pagawid-- longline
pahila—pahila o kitang--troll line
pailig—pangharang--barricade
palakad--push net
paeubog—palagiang kitang--set longline
palubog nga pantihan--set gill net
pamaril—panibat o pamaril--harpoons
pamonit—bingwit-- pole and line
panagkeob/panaklob—cover net
pangahig—pangahig—rakes and dredges
panggae--crab net
panggay-- fish pot
pangsibat—panibat--harpoons
panindaw--crab left net
pantihan--gill net
panyambo--troll line
patunton--handline
pusdak--mutiple handline
pukot-- gill net
purse seine—kubkob--purse seine
salakap—salakab--cover pot
salambaw—salambaw—lever net
saliwsiw --drive-in-net
sayod--drag net
sibot—panalok--scoop
sikpaw—panadiyok--dip net/scoop
tak-eob--see salakap
taksay--salap--drag seine
tapangan or bintahan--lift net
tigaanan--pole and line
urantay--encircling gill net
Ro
Source: Personal interview, Ernesto Cayetano, teacher 3, Numancia National School of fisheries, alvasan, Aklan, July 17, 2009
Subscribe to:
Posts (Atom)